बर्दिया सदरमुकाम गुलरियाको मुख्य हुलाकी सडक पछिल्लो समय सडक किनारमै अव्यवस्थित रूपमा सञ्चालन भइरहेका तरकारी तथा अन्य अस्थायी पसलका कारण जोखिमपूर्ण बन्दै गएको छ। व्यस्त सडकको पिच भागसम्मै पसल तथा ठेला–गाडा राखेर व्यापार सञ्चालन हुन थालेपछि सवारी आवागमनसँगै पैदलयात्रीको सुरक्षामाथि समेत प्रश्न उठेको छ।

ADVERTISEMENT

गुलरिया नगरपालिका र जिल्ला प्रशासन कार्यालयबाट करिब १०० मिटर तथा जिल्ला प्रहरी कार्यालयबाट करिब ५०० मिटरको दूरीमा रहेको उक्त सडक गुलरियाको अत्यन्त व्यस्त सडकखण्डमध्ये एक हो। नेपालगञ्ज हुँदै पश्चिमतर्फ तथा धनगढीलगायतका क्षेत्रमा आवतजावत गर्ने सवारीसाधनको चाप रहने यस सडकमा सडक किनारमै व्यापार सञ्चालन हुँदा पैदलयात्री र सवारी चालक दुवै जोखिममा पर्ने गरेको स्थानीयको भनाइ छ।

सडक दुर्घटना न्यूनीकरण तथा सुरक्षित आवागमनका लागि सडक छेउछाउमा सञ्चालन हुने अस्थायी बजारलाई निश्चित स्थानमा व्यवस्थित गर्नुपर्ने भए पनि गुलरियामा भने नालीपारिको क्षेत्र छाडेर पिच सडकसम्मै पसल तथा व्यापार फैलिएको स्थानीयको गुनासो छ।

स्थानीयका अनुसार यसरी सडकमा व्यापार सञ्चालन हुँदा सवारीसाधनलाई आवतजावत गर्न कठिन हुनुका साथै किनमेल गर्ने ग्राहकको भीड सडकतर्फ बढ्ने र पैदलयात्रीसमेत सडकबाटै हिँड्नुपर्ने अवस्था सिर्जना हुने गरेको छ। यस्तो अवस्थाले सामान्य असावधानीमा पनि दुर्घटना निम्तिन सक्ने उनीहरूको चिन्ता छ।

राजस्व मात्र उठाउने कि सडक पनि व्यवस्थित गर्ने?

स्थानीयका अनुसार जमिनमा पसल सञ्चालन गर्ने व्यवसायीबाट दैनिक २० रुपैयाँ तथा ठेला–गाडामा व्यापार गर्नेबाट दैनिक ५० रुपैयाँका दरले नगरपालिकाले कर उठाउने गरेको जानकारी छ।

स्थानीय सरकारलाई कर तथा राजस्व उठाउने अधिकार भए पनि राजस्व संकलनसँगै नागरिकको सुरक्षा, सडकको व्यवस्थापन र सार्वजनिक स्थानको उचित प्रयोग सुनिश्चित गर्नु पनि स्थानीय सरकारको जिम्मेवारी भएको स्थानीयको भनाइ छ।

“नगरपालिकाले कर लिने अधिकार प्रयोग गर्छ भने सडकलाई सुरक्षित र व्यवस्थित बनाउने आफ्नो कर्तव्य पनि पूरा गर्नुपर्छ,” एक स्थानीयले भने।

स्थानीयले सडकमा व्यापार गर्ने व्यवसायीलाई मात्र दोष दिनुभन्दा नगरपालिका आफैंले वैकल्पिक तथा व्यवस्थित बजार क्षेत्र पहिचान गरी व्यापारलाई सुरक्षित स्थानमा स्थानान्तरण गर्नुपर्ने बताएका छन्।

ट्राफिक प्रहरीको भूमिका पनि प्रश्नमा

सडक सुरक्षाको विषयमा ट्राफिक प्रहरीको भूमिकामाथि समेत स्थानीयले प्रश्न उठाएका छन्। सवारी चालकको लाइसेन्स र ब्लुबुक जाँच गर्नु ट्राफिक प्रहरीको नियमित जिम्मेवारी भए पनि दुर्घटनाका सम्भावित कारण पहिचान गरी त्यसको न्यूनीकरण गर्नु पनि सडक सुरक्षाकै महत्वपूर्ण पक्ष भएको उनीहरूको भनाइ छ।

सडकमा हुने अव्यवस्थित व्यापार, पैदलयात्रीको भीड, सडक अतिक्रमण तथा आवागमनमा हुने अवरोधलाई नियन्त्रण नगरी चालकको कागजात जाँचमा मात्र केन्द्रित हुँदा सडक सुरक्षाको उद्देश्य पूर्ण नहुने स्थानीयको तर्क छ।

ट्राफिक प्रहरीको जनशक्ति अभावलाई कारण देखाइए पनि राजापुरदेखि नेपालगञ्जसम्म विभिन्न स्थानमा राजस्व तथा चेकजाँचका क्रममा ट्राफिक प्रहरी परिचालन हुने गरेको भन्दै स्थानीयले सडक सुरक्षाका लागि पनि प्रभावकारी उपस्थिति देखाउनुपर्ने माग गरेका छन्।

बजार आवश्यक छ, तर सडकमा होइन

स्थानीयवासीको माग बजार हटाउनुपर्छ भन्ने नभई बजारलाई व्यवस्थित र सुरक्षित स्थानमा सञ्चालन गर्नुपर्छ भन्ने रहेको छ।

तरकारी तथा दैनिक उपभोग्य वस्तुको बजार नागरिकका लागि आवश्यक भए पनि त्यसकै नाममा मुख्य हुलाकी सडकको पिच भाग नै व्यापार गर्ने थलो बन्नु उचित नहुने उनीहरूको भनाइ छ।

स्थानीयले नगरपालिकासँग सम्बन्धित व्यवसायी तथा व्यापारीसँग समन्वय गरी उपयुक्त स्थान पहिचान गर्न, नालीपारिको क्षेत्रलाई समेत व्यवस्थित रूपमा प्रयोग गर्न र पिच सडकमा पसल तथा ठेला राख्ने कार्य रोक्न माग गरेका छन्।

दुर्घटना भएपछि होइन, अघि नै सावधानी आवश्यक

सडक दुर्घटना भएपछि उद्धार र क्षतिपूर्तिभन्दा दुर्घटना हुन नदिन अपनाइने पूर्वतयारी महत्वपूर्ण हुन्छ। त्यसैले गुलरियाको मुख्य हुलाकी सडकलाई सुरक्षित, सहज र व्यवस्थित बनाउन गुलरिया नगरपालिका, ट्राफिक प्रहरी, नेपाल प्रहरी, जिल्ला प्रशासन तथा सम्बन्धित निकायबीच समन्वय आवश्यक देखिन्छ।

व्यस्त सडकलाई बजारको स्वरूपमा परिणत हुन नदिने, पैदलयात्रीका लागि सुरक्षित स्थान सुनिश्चित गर्ने, सडक किनारको अतिक्रमण तथा अव्यवस्थित व्यापार नियन्त्रण गर्ने र आवश्यक भए वैकल्पिक बजार क्षेत्रको व्यवस्थापन गर्ने विषयमा तत्काल पहल गर्नुपर्ने स्थानीयको माग छ।

गुलरियावासीको अपेक्षा स्पष्ट छ—राजस्व संकलनसँगै नागरिकको सुरक्षा र सार्वजनिक सडकको व्यवस्थापन पनि स्थानीय सरकारको प्राथमिकतामा पर्नुपर्छ।